Orzecznictwo sądowe

Przegląd orzeczeń polskich sądów

Gmina nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania przedsiębiorstwa

Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w K. decyzją z dnia 21 czerwca 1996 r. zobowiązał Urząd Gminy w K. do zapłaty kwoty 136.579,19 zł tytułem uiszczenia nieopłaconej składki na ubezpieczenie społeczne za pracowników Państwowego Ośrodka Maszynowego w W.W. za okres od czerwca 1993 r. do maja 1996 r. wraz z odsetkami za opóźnienie.
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z dnia 11 czerwca 1997 r. [...], oddalił odwołanie Urzędu Gminy w K. od powyższej decyzji. Sąd ustalił, że Wojewoda K. decyzją [...] z dnia 11 grudnia 1991 r., wydaną na wniosek Urzędu Gminy w K., skomunalizował Państwowy Ośrodek Maszynowy w W.W. Urząd Gminy nie dokonał, do czego był zobowiązany, wyboru formy organizacyjno-prawnej działalności przekazanego przedsiębiorstwa. Do przejętego Państwowego Ośrodka Maszynowego, wpisanego nadal do rejestru przedsiębiorstw państwowych, miały zastosowanie przepisy o przedsiębiorstwach tego typu. Uchwałą [...] z dnia 28 lipca 1993 r. Rada Gminy postanowiła o likwidacji POM. Majątek przedsiębiorstwa Wojewoda K. przekazał w 1994 r. nieodpłatnie Gminie K. Wszczęte w czasie procesu likwidacyjnego na wniosek Urzędu Gminy postępowanie o ogłoszenie upadłości POM, zostało zakończone jego umorzeniem z powodu braku środków na pokrycie kosztów upadłości (postanowienie Sądu Rejonowego w Koninie [...]). Część wierzytelności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne powstała, kiedy właścicielem majątku ruchomego i nieruchomego był POM w W.W., a część po przejściu majątku przedsiębiorstwa na Urząd Gminy w K. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie art. 40 § 2 KC w związku z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Za okres sprzed przejęcia mienia Urząd Gminy w K. ponosi odpowiedzialność solidarnie z przedsiębiorstwem, za zobowiązania przedsiębiorstwa powstałe po przejęciu mienia - w całości jako następca prawny. Norma z art. 40 § 2 KC uzupełnia, zdaniem Sądu, art. 49 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 16, poz. 95 ze zm.).
Sąd Apelacyjny w Poznaniu podzielił ocenę prawną obslugaprawna.net.pl ustalonego niewadliwie stanu faktycznego i wyrokiem z dnia 25 marca 1998 r. [...] oddalił apelację. Według Sądu, art. 40 KC dotyczący wprost przedsiębiorstw państwowych może być odpowiednio stosowany do przedsiębiorstw komunalnych. W uzasadnieniu wyroku, na potwierdzenie słuszności prezentowanego poglądu powołał uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 1992 r., I PZP 56/92 (OSP 1993 Nr 9, poz. 172).
Wyrok ten ubezpieczony zaskarżył kasacją. Wskazując jako jej podstawę naruszenie prawa materialnego, a to art. 40 § 2 KC, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu ostatniemu Sądowi do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego za wszystkie instancje. Skarżący podniósł, że w chwili wyrokowania proces likwidacyjny POM nie został zakończony. Pozostawał on zatem nadal samodzielnym podmiotem odpowiadającym za swoje zobowiązania. Przedsiębiorstwo od maja 1996 r. opłaca składki na ubezpieczenie społeczne. Skarżący nadto wywodził, że art. 40 § 2 KC dotyczy tylko odpowiedzialności za zobowiązania istniejące w chwili nieodpłatnego przejęcia przedsiębiorstwa. W dniu 11 grudnia 1991 r. nie było żadnych zaległości z opłaceniem składki. Poza tym, art. 40 § 2 KC zawiera regulację wyjątkową od wyrażonej w § 1 tego przepisu zasady, że Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania przedsiębiorstw państwowych.